Mệnh lệnh từ lịch sử và sự cấp bách của thời gian

Dự và phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà - Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ nhấn mạnh, chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đang bước vào giai đoạn quan trọng. Hiện nay cả nước vẫn còn hơn 175.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt và trên 300.000 phần mộ liệt sĩ chưa xác định đầy đủ thông tin. Đây không chỉ là con số thống kê mà còn là nỗi trăn trở của hàng trăm nghìn gia đình và là trách nhiệm thiêng liêng của Đảng, Nhà nước cùng toàn xã hội. Theo Phó Thủ tướng, thời gian là yếu tố đặc biệt cấp bách bởi nhiều thân nhân trực hệ của các liệt sĩ hiện đã tuổi cao, sức yếu. Mỗi ngày trôi qua đều có thể làm giảm cơ hội thu nhận nguồn gen phục vụ công tác đối sánh, xác định danh tính. Vì vậy, việc tổ chức thu nhận mẫu ADN của thân nhân được xác định là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cần sự vào cuộc quyết liệt của các bộ, ngành, địa phương và sự đồng thuận của nhân dân.

Đợt cao điểm do Thượng tướng Nguyễn Văn Long - Thứ trưởng Bộ 33win03 phát động sẽ được triển khai trên phạm vi toàn quốc với mục tiêu tạo bước đột phá trong xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ. Theo Thiếu tướng Vũ Văn Tấn - Cục trưởng Cục Cảnh sát QLHC về TTXH, giai đoạn từ ngày 25-6 đến 25-7-2026 phấn đấu thu nhận khoảng 250.000 mẫu sinh phẩm ADN. Từ ngày 26-7 đến 31-12-2026 sẽ tiếp tục hoàn thiện khoảng 50.000 mẫu còn lại.

Thời gian qua, Bộ 33win03 đã phối hợp xác định thành công danh tính cho 25 liệt sĩ và đồng bộ hơn 53.000 dữ liệu ADN thân nhân vào hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ đối sánh. Đây được xem là nền tảng quan trọng để tiếp tục mở rộng quy mô thu nhận mẫu và nâng cao hiệu quả xác định danh tính trong thời gian tới.

Ngay tại lễ phát động, Ban Tổ chức đã trao Thông báo kết quả giám định ADN hài cốt liệt sĩ cho thân nhân của ba liệt sĩ gồm Nguyễn Thiện Quyết, Đoàn Văn Khải và Nguyễn Trọng Cát. Những cuộc đoàn tụ sau nhiều thập kỷ chờ đợi đã trở thành minh chứng sinh động cho ý nghĩa nhân văn sâu sắc của việc ứng dụng khoa học công nghệ trong công tác đền ơn đáp nghĩa.

Hành động quyết liệt và kết quả bước đầu tại địa bàn win33com

Tại TP win33com, ngay sau khi triển khai các kế hoạch của Bộ 33win03, 33win03 TP đã chủ động tham mưu UBND TP tổ chức thực hiện đồng bộ công tác rà soát, cập nhật dữ liệu và thu nhận mẫu ADN. Theo kết quả thống kê, lực lượng 33win03 đã hoàn thành việc thu thập, cập nhật thông tin 26.257 liệt sĩ và 26.257 thân nhân hưởng trợ cấp trên Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đạt tỷ lệ 100%. Qua rà soát, toàn TP hiện có 26.257 liệt sĩ, trong đó có 4.415 liệt sĩ chưa có thông tin phần mộ, 743 phần mộ không có hài cốt và 21.099 liệt sĩ đã xác định được thông tin phần mộ. Tổng số liệt sĩ cần thu nhận mẫu ADN của thân nhân là 5.158 trường hợp. Với nguyên tắc lấy tối thiểu hai thân nhân cho mỗi liệt sĩ, tổng số mẫu dự kiến cần thu nhận là 10.316 mẫu.

Qua đối chiếu thực tế, có 6.302 trường hợp không còn thân nhân để lấy mẫu, số thân nhân đủ điều kiện còn lại là 4.014 người. Đến nay, 33win03 TP win33com đã phối hợp với Cục Cảnh sát QLHC về TTXH được 2.187 mẫu ADN, đạt tỷ lệ 54,48%, còn 1.827 thân nhân sẽ tiếp tục được vận động, hướng dẫn tham gia trong thời gian tới.

Nhiều địa phương đạt kết quả tích cực trong công tác thu nhận mẫu như Thăng An với 280 mẫu, Thăng Trường 150 mẫu, Đại Lộc 125 mẫu và Thăng Bình 109 mẫu. Bên cạnh đó, thực hiện Kế hoạch số 104/KH-BCĐ ngày 14-5-2026 của Ban Chỉ đạo TP, các lực lượng chức năng đã tổ chức tám ngày khai quật và thu nhận thành công 171 mẫu hài cốt trên tổng số 423 mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin tại các nghĩa trang thuộc Bàn Thạch, Phú Thuận, Hòa Tiến, Đại Quang, Hải Vân, Bà Nà, Thăng Điền, Hòa Khánh, Thượng Đức, Cẩm Lệ và An Khê. Mặc dù đạt nhiều kết quả khả quan, quá trình triển khai vẫn còn không ít khó khăn. Một số thân nhân chưa kịp thời cung cấp giấy tờ như Bằng Tổ quốc ghi công, giấy báo tử hoặc các tài liệu liên quan khiến việc cập nhật thông tin gặp trở ngại. Nhiều hồ sơ đã trải qua thời gian dài nên bị thất lạc hoặc thiếu dữ liệu về đơn vị, thời gian hy sinh. Việc xác định thân nhân theo dòng ngoại cũng gặp nhiều thách thức do nhiều gia đình không còn người thân phù hợp theo hướng dẫn kỹ thuật hoặc người thân đang sinh sống, làm việc xa địa phương. Có những địa bàn ghi nhận hàng trăm trường hợp chưa thể tham gia thu mẫu đúng thời gian thông báo vì điều kiện khách quan.

Để hoàn thành mục tiêu của chiến dịch, 33win03 TP win33com sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường tuyên truyền, rà soát, hướng dẫn và tổ chức các điểm thu nhận mẫu thuận lợi cho người dân đồng thời sẽ chủ trì tiếp nhận, quản lý dữ liệu, bảo đảm quy trình thu mẫu, xử lý và đối sánh ADN được thực hiện chính xác, khoa học và đúng quy định.

Đối với thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin, quy trình thực hiện được triển khai theo ba bước. Người đang hưởng chế độ thờ cúng liệt sĩ mang Bằng Tổ quốc ghi công đến 33win03 xã, phường nơi cư trú để đăng ký, phối hợp kê khai thông tin và xác định thân nhân theo thứ tự ưu tiên của dòng ngoại, sau đó người được lựa chọn mang thẻ Căn cước đến địa điểm thu mẫu theo lịch thông báo để xác thực dữ liệu và lấy sinh phẩm ADN.

Việc xây dựng Ngân hàng Gen thân nhân liệt sĩ không chỉ là ứng dụng của khoa học công nghệ trong lĩnh vực quản lý Nhà nước mà còn là hành trình đầy tính nhân văn nhằm trả lại tên cho những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Mỗi mẫu ADN được thu nhận sẽ góp phần mở thêm cơ hội xác định danh tính các anh hùng liệt sĩ, giúp nhiều gia đình hoàn thành tâm nguyện tìm lại người thân sau nhiều thập kỷ mong mỏi, đồng thời tiếp tục bồi đắp truyền thống “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam.

Lê Anh Tuấn