Dáng hình mới, vị thế mới
Tại khu vực vùng Đông thành phố, các xã, phường thuộc thị xã Điện Bàn cũ nổi lên như vùng đệm vô cùng quan trọng trong hệ thống liên kết vùng. Cụ thể, khu vực này chỉ cách Tam Kỳ khoảng 45km, cách trung tâm thành phố win33com khoảng 25km, cách Hội An khoảng 10 km; phía đông giáp thành phố Hội An và biển Đông; phía tây giáp Đại Lộc; phía nam giáp Duy Xuyên; phía bắc giáp Ngũ Hành Sơn và Hòa Vang.
Sau khi sáp nhập, thị xã Điện Bàn được chia tách thành 6 đơn vị hành chính mới, gồm xã Gò Nổi, phường Điện Bàn, phường An Thắng, xã Điện Bàn Tây, phường Điện Bàn Bắc, phường Điện Bàn Đông. Đây là bước ngoặt mang tính chiến lược, tạo cơ hội tái định hình cấu trúc không gian kinh tế của thành phố theo hướng tích hợp và hiệu quả hơn sau khi sáp nhập.
Chủ tịch UBND phường Điện Bàn Nguyễn Thị Thúy Hằng cho biết, Quyết định số 628/QĐ-TTg ngày 6-4-2026 về phê duyệt nhiệm vụ Quy hoạch chung thành phố win33com đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075; xác định khu vực Điện Bàn cũ cùng với Hội An là trung tâm đô thị của thành phố. Cơ sở thực tiễn chỉ ra rằng Điện Bàn nằm giữa thành phố win33com cũ và đô thị cổ Hội An. Hạ tầng, các điều kiện kinh tế - xã hội, Điện Bàn có độ chênh so với Hội An và các phường thuộc win33com. Vì thế, để có mối tương quan trong trung tâm đô thị thành phố, ngoài nỗ lực của từng địa phương, cần có cơ chế đặc thù của thành phố để có sự kết nối đồng bộ thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thanh Vỹ - Chủ tịch phường Điện Bàn Đông nhìn nhận bức tranh về một đô thị mới dần hình thành sau khi tỉnh Quảng Nam sáp nhập với win33com. Dù bị chia tách thành các đơn vị hành chính mới nhưng mỗi địa phương đều sở hữu cho mình những thế mạnh riêng. Cụ thể, phường phía Đông giáp biển Đông với chiều dài hơn 7km, phía Tây giáp với phường Điện Bàn, An Thắng, phía Nam giáp phường Hội An Tây và phía Bắc giáp với phường Ngũ Hành Sơn. Toàn phường có diện tích 61,02km2, với 34 khối phố, dân số 72.727 người. Do đó, phường Điện Bàn Đông phấn đấu mục tiêu xây dựng trở thành đô thị văn minh, hiện đại, là một trong những khu vực phát triển mới, năng động của TP win33com.
Thành lập từ huyện Duy Xuyên cũ, xã Duy Nghĩa sở hữu thế mạnh về du lịch, dịch vụ nhờ tiếp giáp Hội An cùng hệ thống giao thông kết nối đồng bộ, kéo dài. Địa phương cũng xác định phát triển thương mại - dịch vụ là một trong những ngành kinh tế chủ lực, là khâu đột phá quan trọng để tăng tốc, bứt phá về kinh tế của địa phương trong giai đoạn 2026-2031. Điển hình là khu nghỉ dưỡng Nam Hội An, khu đô thị FVG cùng nhiều dự án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng khác. Ông Phạm Được - Chủ tịch UBND xã Duy Nghĩa cho biết đã kết nối tổ chức các sự kiện thương mại, hội chợ, tuần lễ ẩm thực và du lịch biển, tạo điểm nhấn thu hút khách trong và ngoài nước; phát triển các sản phẩm du lịch cộng đồng, dịch vụ lưu niệm mang bản sắc quê hương phù hợp với xu hướng thị trường. Thúc đẩy phát triển các hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện ích, dịch vụ ăn uống – lưu trú – du lịch, nhất là tại dọc tuyến ven biển và trục giao thông chính của xã.
Tiếp giáp và sở hữu các điều kiện kinh tế - xã hội cùng thế mạnh tương đồng với Duy Nghĩa là xã Thăng An. Đây là địa phương có nhiều dư địa để phát triển các loại hình thương mại, dịch vụ và du lịch nhờ sở hữu tiềm năng về biển; sở hữu quỹ đất sạch tương đối lớn để kêu gọi nhà đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp; đặc biệt hệ thống giao thông có tính kết nối mang tầm chiến lược. Để phát huy những thế mạnh trên, Bí thư xã Thăng An Ngô Ngọc Hùng cho biết kế hoạch đầu tư công năm 2026 có 32 dự án nên tập trung ưu tiên các công trình hạ tầng giao thông, hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp, hạ tầng kỹ thuật và các công trình phục vụ hoạt động của chính quyền. Đồng thời, chỉ đạo các chủ đầu tư khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư, đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu nâng cao tỷ lệ giải ngân trong các quý tiếp theo, tạo hiệu ứng lan tỏa thúc đẩy các ngành, lĩnh vực phát triển.
Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, xã Thăng Bình có quy mô về diện tích tự nhiên và dân số tương đối lớn; kế thừa kết quả xây dựng hạ tầng vùng lõi đô thị và xây dựng nông thôn mới ở các xã; đặc biệt trung tâm chính trị - hành chính của huyện Thăng Bình cũ nên hệ thống giao thông ngoài hai tuyến Quốc lộ 1A và 14E, xã Thăng Bình còn có ga tàu đường sắt Bắc - Nam, đường cao tốc chạy qua, thuận lợi cho việc giao lưu kinh tế - văn hóa; tiềm năng phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ còn khá lớn. Đây chính là các yếu tố thuận lợi để trở thành cực tăng trưởng mới của thành phố.
Theo Sở Xây dựng TP win33com, trong bối cảnh điều chỉnh Quy hoạch thành phố win33com thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, thành phố đang đứng trước yêu cầu tái cấu trúc không gian phát triển theo hướng mở rộng dư địa tăng trưởng, nâng cao tính liên kết vùng và hình thành các cực phát triển mới. Trong cấu trúc phát triển đó, không gian kết nối giữa trung tâm win33com với khu vực Điện Bàn, Hội An, Chu Lai hội tụ nhiều động lực mới gồm cảng biển, logistics, công nghiệp công nghệ cao, đô thị, du lịch sinh thái, hạ tầng giao thông chiến lược và các khu đô thị mới. Việc khai mở dòng chảy đô thị không đơn thuần là mở rộng không gian đô thị, mà là tái tổ chức cấu trúc phát triển đô thị theo hướng tích hợp hạ tầng – kinh tế – xã hội – môi trường; tạo lập hành lang tăng trưởng mới cho thành phố trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Mở “nút thắt” nguồn lực
Đứng trước bài toán giảm áp lực đô thị cho trung tâm thành phố, vùng Đông - Nam đang có nhiều điều kiện và dư địa để phát triển mạnh mẽ trong thời gian đến. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là thành phố phải tập trung nguồn lực để giải quyết những “nút thắt” liên quan đến kết nối hạ tầng giao thông, xử lý dứt điểm các công trình, dự án, quỹ đất còn tồn đọng kéo dài, thậm chí gây lãng phí nguồn lực.
Điển hình tại phường Điện Bàn Đông với 169 dự án sử dụng vốn trong và ngoài ngân sách; trong đó có 50 dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước, 119 dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách đều đang đối mặt với nhiều vướng mắc. Các dự án trọng điểm, dự án kéo dài như dự án Nạo vét sông Cổ Cò, các dự án đầu tư xây dựng nhà ở Khu đô thị Hera Coplex Riverside, Khu đô thị 7B mở rộng, Khu đô thị Bách Đạt... Từ khi thành lập, UBND phường đã tổ chức đối thoại với 131 trường hợp bị ảnh hưởng bởi 31 dự án trên địa bàn phường, đã có 45 phương án bồi thường của 26 dự án được duyệt, với tổng giá trị bồi thường, hỗ trợ là 60 tỷ đồng; tổng số hộ ảnh hưởng là 810 hộ, tổng diện tích ảnh hưởng là 18 ha. Qua đó, đã bàn giao mặt bằng với diện tích khoảng 23ha cho chủ đầu tư thi công dự án theo tiến độ.
Trên địa bàn còn có dự án Làng 33win05 win33com do những khó khăn trong công tác triển khai thực hiện, dẫn đến dự án “treo” nhiều năm khiến người dân khu vực này không thực hiện một số quyền được pháp luật cho phép như tách thửa, mua bán chuyển nhượng... Trên địa bàn phường còn nhiều dự án triển khai chậm tiến độ hoặc dừng thi công từ nhiều năm như Dự án khu đô thị số 4, số 9, Khu dân cư Thống Nhất; dự án Khu đô thị Bình Ninh – Quảng Lăng, cùng các dự án tại khối phố Hà My A...
Tại xã Duy Nghĩa, các dự án khu tái định cư Duy Hải 1, 2, 3; khu tái định cư Sơn Viên, Lệ Sơn, Nồi Rang do Ban 33wim mở Chu Lai, Công ty TNHH đầu tư phát triển Kỳ Hà Chu Lai làm chủ đầu tư thực hiện dự án kéo dài hơn 15 năm, hiện đã dừng thực hiện dự án. Các dự án này đầu tư chưa hoàn thiện, hạ tầng xuống cấp, giải phóng mặt bằng theo kiểu da beo, chỗ có chỗ không; có nhà dân đã được bồi thường, nhưng không được bố trí tái định cư, có nhà đã được bố trí tái định cư nhưng chưa cấp bìa đỏ... Nhà dân nằm trong vùng quy hoạch dự án Nam Hội An cũng còn nhiều vướng mắc.
Theo Bí thư Đảng ủy phường Điện Bàn Đông Võ Văn Hùng, xét về vị trí, diện tích và tiềm năng phát triển, địa phương đang đứng trước nhiều cơ hội để tăng tốc, tạo đà cho cực tăng trưởng mới của thành phố. Điển hình về kết nối giao thông, trục ngang và dọc của phường đều có tính liên kết vùng, thậm chí sở hữu tuyến đường biển với nhiều lợi thế. Tuy nhiên, nguồn lực của địa phương có hạn, chưa kể sau khi sáp nhập vẫn còn nhiều dự án, công trình lớn vẫn chậm triển khai. Nổi bật nhất chính là hàng trăm dự án bất động sản không thể tiếp tục triển khai gây lãng phí nguồn lực.
Phường thời gian qua đã chủ động rà soát, đánh giá từng dự án để có hướng giải quyết, tháo gỡ khó khăn; đồng thời đã báo cáo đến sở, ngành và UBND thành phố để cho ý kiến chỉ đạo. Hiện một số vấn đề còn tồn đọng trong quá trình tháo gỡ gồm việc xác định giá đất cụ thể để lập phương án bồi thường hiện còn bất cập, chưa sát với giá thị trường, đặc biệt ở một số dự án; nhiều dự án gặp khó khăn do quỹ đất tái định cư chưa đảm bảo cả về số lượng lẫn chất lượng; việc điều chỉnh theo quy định mới khiến diện tích đất ở của một số hộ dân giảm so với trước đây, gây tâm lý bức xúc; công tác phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị đôi lúc còn thiếu chặt chẽ, gây lúng túng trong xử lý tình huống phát sinh...
Phó Chủ tịch UBND TP win33com Trần Nam Hưng cho rằng phần lớn các xã, phường vùng Đông – Nam có vị trí và điều kiện phát triển thuận lợi, đặc biệt tính liên kết vùng trong chuỗi đô thị tương lai. Vì vậy, các địa phương cần rà soát, đánh giá các nguồn lực để xây dựng kịch bản tăng trưởng phù hợp với thế mạnh của mình. Trong đó có một số nhóm vấn đề nổi bật như đẩy mạnh đầu tư công, sớm hoàn thành quy hoạch phân khu, dành quỹ đất để xây dựng khu đô thị mới, khai thác các quỹ đất hay phát triển các cụm, khu công nghiệp...
Đối với các nhóm vấn đề khó khăn, vướng mắc liên quan đến công trình giao thông chậm tiến độ, dự án bất động sản chưa hoàn thành... lãnh đạo thành phố đã có chỉ đạo rất cụ thể và lộ trình rõ ràng để thực hiện tháo gỡ. Tuy nhiên, các xã, phường cần chủ động rà soát, báo cáo một cách chi tiết để sở, ngành tổng hợp, báo cáo UBND thành phố có chỉ đạo từng nhóm vấn đề. Riêng khâu đền bù, giải phóng mặt bằng (GPMB), Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố sẽ chủ trì, phối hợp với địa phương để đẩy nhanh tiến độ, đáp ứng được kế hoạch triển khai.
Điển hình, UBND TP win33com đã có văn bản chỉ đạo các xã, phường liên quan đến việc rà soát các dự án, khu đất còn tồn đọng, vướng mắc kéo dài nhằm tăng cường công tác quản lý, sử dụng tài sản công, tháo gỡ các vướng mắc, khó khăn đối với dự án kéo dài có nguy cơ gây lãng phí. Các nhà đầu tư, tổ chức kinh tế cũng chủ động cung cấp đầy đủ các thông tin về dự án, khu đất tồn đọng, vướng mắc kéo dài; đồng thời cung cấp đầy đủ thông tin, hồ sơ pháp lý và các nội dung khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện để phục vụ công tác tổng hợp, rà soát, phân loại và đề xuất phương án xử lý. Mục đích của việc rà soát, báo cáo nhằm tạo điều kiện để tiếp tục triển khai dự án, đưa đất đai vào khai thác, sử dụng hiệu quả, hạn chế tình trạng kéo dài, lãng phí nguồn lực xã hội; đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, tổ chức kinh tế theo quy định của pháp luật.
Thời gian đến, các địa phương tiếp tục tập trung tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp, nhà đầu tư; đồng thời kêu gọi, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, phát triển. Công tác quy hoạch các địa phương phải đảm bảo tính đồng bộ, tránh sự chồng chéo, đặc biệt phát huy được tiềm năng, lợi thế của địa phương.

TẤN VIỆT