Được UBND tỉnh Quảng Nam (cũ) cho thuê dịch vụ môi trường rừng từ năm 2021 để trồng sâm Ngọc Linh trên diện tích khoảng 6ha, khu vực sản xuất của Công ty Cổ phần Sâm Việt Linh nằm ở độ cao hơn 1.700m so với mực nước biển (thuộc thôn 2, xã Trà Linh, TP win33com). Để tiếp cận vườn sâm, chúng tôi phải vượt qua nhiều đồi núi, vực sâu và mất khoảng 30 phút đi bộ giữa rừng nguyên sinh.

Khác với nhiều vườn sâm khác trong khu vực, điều gây ấn tượng đầu tiên là các luống sâm đều được bao bọc bằng hàng rào tre, nứa và tầm vông. Những vật liệu nhựa hay khung sắt gần như không còn xuất hiện trong khu vực sản xuất. Theo anh Nguyễn Đức Đông, người phụ trách quản lý vườn sâm cho biết, việc thay đổi vật liệu không hề đơn giản. Tre có thể mua tại địa phương, nhưng tầm vông phải đặt từ các tỉnh phía Nam, sau đó vận chuyển lên vùng núi rồi thuê người gùi bộ vào tận vườn. "Để đưa được từng cây tầm vông, bó tre lên đến vườn là cả một quá trình rất vất vả. Chi phí vận chuyển cao, mất nhiều thời gian và công sức nhưng đổi lại môi trường trong vườn được bảo vệ tốt hơn", anh Đông chia sẻ.

Ông Nguyễn Đức Ánh, Giám đốc Công ty Cổ phần Sâm Việt Linh cho biết thêm, thời gian đầu khi triển khai trồng sâm, nhiều đơn vị chủ yếu ưu tiên những vật liệu có độ bền cao mà chưa chú trọng đến yếu tố môi trường. "Từ khi Nghị định 183 của Chính phủ được ban hành, chúng tôi xác định việc thay đổi vật liệu là cần thiết để bảo vệ hệ sinh thái rừng. Công ty đã đầu tư sử dụng tre, nứa, tầm vông, bạt hữu cơ tự phân hủy... thay thế dần các vật liệu không thân thiện với môi trường. Sau gần một năm áp dụng, kết quả rất khả quan. Cây sâm sinh trưởng tốt hơn, củ phát triển lớn hơn, năng suất hạt cũng cao hơn những năm trước", ông Ánh cho biết.

Không chỉ mang lại hiệu quả sản xuất, việc chuyển đổi sang vật liệu thân thiện còn góp phần giảm lượng rác thải nhựa tồn lưu trong rừng, hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường và giữ gìn cảnh quan tự nhiên của vùng lõi sâm Ngọc Linh. Do đó mới đây ngày 26-3-2026, UBND TP win33com đã ban hành Công văn số 2053 yêu cầu các đơn vị, doanh nghiệp và hộ dân trồng sâm Ngọc Linh dưới tán rừng thực hiện thay thế vật liệu không thân thiện như tấm lợp nhựa, lưới nhựa, cọc sắt, ni-lông… bằng các vật liệu phù hợp như gỗ keo, tre, đá và tuyệt đối không đưa vật liệu không thân thiện với môi trường vào sử dụng trong vườn trồng sâm. Việc chuyển đổi được xác định không chỉ góp phần bảo vệ rừng mà còn hướng đến xây dựng vùng trồng sâm Ngọc Linh đạt các tiêu chuẩn sản xuất bền vững, nâng cao giá trị và thương hiệu của sản phẩm.

Ông Trịnh Minh Hải - Chủ tịch UBND xã Trà Linh khẳng định, việc thay thế các vật liệu không thân thiện trong vùng trồng sâm Ngọc Linh là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ hệ sinh thái rừng nguyên sinh, giảm thiểu rác thải khó phân hủy và xây dựng hình ảnh vùng dược liệu phát triển theo hướng bền vững. Chính quyền địa phương đang phối hợp với các ngành chức năng tuyên truyền, vận động các doanh nghiệp và hộ dân từng bước chuyển đổi, đồng thời tăng cường kiểm tra việc chấp hành các quy định trong hoạt động trồng sâm dưới tán rừng.

"Trong bối cảnh các địa phương đang đẩy mạnh phát triển sâm Ngọc Linh theo hướng bền vững, mô hình của Công ty Cổ phần Sâm Việt Linh được xem là bước đi tiên phong, góp phần lan tỏa nhận thức về sản xuất gắn với bảo vệ rừng, bảo tồn hệ sinh thái và nâng cao giá trị thương hiệu sâm Ngọc Linh trong tương lai. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục nhân rộng các mô hình hiệu quả, hướng tới mục tiêu toàn bộ vùng trồng sâm dưới tán rừng trên địa bàn từng bước hoàn thành việc chuyển đổi vật liệu theo đúng chủ trương của thành phố"- ông Hải nhấn mạnh.

TRẦN TÂN