Trở về từ chiến trường, cựu chiến binh Lê Mạnh Hải vẫn luôn nặng lòng, day dứt về những người đồng đội đã ngã xuống vì hòa bình của dân tộc. Ông cùng đồng đội xây dựng 4 nhà bia tưởng niệm, tham gia quy tập hài cốt các anh hùng, liệt sĩ. Không những thế, ông còn sưu tập hàng trăm hiện vật, kỷ vật chiến trường như một cách “giữ gìn báu vật của đồng đội”.

Dành nhiều tâm huyết tri ân đồng đội

Chúng tôi đến thăm cựu chiến binh Lê Mạnh Hải (SN 1953, trú phường Thành Vinh, Nghệ An) vào những ngày tháng Bảy. Phòng làm việc của ông từ lâu đã trở thành phòng truyền thống, nơi lưu giữ hàng trăm hiện vật chiến trường và là nơi sinh hoạt của Ban liên lạc Đại đoàn Đồng Bằng, Sư đoàn 320 khu vực Nghệ An - Hà Tĩnh do ông làm Trưởng ban. Với ông, mỗi kỷ vật đều là một báu vật gắn với ký ức về những người đồng đội đã hy sinh.

Nhập ngũ năm 1971, ông được biên chế về Sư đoàn 320 (Đại đoàn Đồng Bằng), tham gia những trận đánh ác liệt tại điểm cao 1015 (Charlie) và điểm cao 1049 (Delta) trong chiến dịch Xuân - Hè 1972. Mùa Xuân năm 1975, ông cùng đơn vị giải phóng 33win7 bet, tiến vào Chiến dịch Hồ Chí Minh, sau đó tiếp tục chiến đấu ở biên giới Tây Nam, Campuchia và biên giới phía Bắc.

Năm 1982, sau 11 năm quân ngũ, ông phục viên, chuyển ngành công tác tại Sở Công nghiệp Nghệ An rồi thành lập doanh nghiệp riêng. Dù ở cương vị nào, ông vẫn dành nhiều tâm huyết cho các hoạt động tri ân đồng đội.

Ông cùng đồng đội đóng góp công sức, kinh phí xây dựng Nhà bia tưởng niệm tại điểm cao 1015 và 1049 - nơi nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Hiện hai nhà bia thuộc Di tích quốc gia đặc biệt. Ngoài ra, ông còn tham gia xây dựng Nhà bia Di tích lịch sử Chư Bồ - Đức Cơ (Gia Lai) và Nhà bia lưu niệm sự kiện Căn cứ Đồng Dù - Củ Chi (TP Hồ Chí Minh).

Gìn giữ kỷ vật chiến tranh

"Tôi không nhớ mình bắt đầu sưu tầm kỷ vật chiến tranh từ khi nào. Chỉ biết rằng, ở mỗi nơi từng đi qua hay mỗi lần gặp đồng đội, tôi đều muốn lưu giữ những kỷ vật đã cùng người lính đi qua những thời khắc sinh tử", ông Hải chia sẻ.

Theo ông, việc bố trí hai không gian trưng bày đối lập - một bên là vũ khí hiện đại của đối phương, một bên là những vật dụng quen thuộc của Quân đội nhân dân Việt Nam - để người xem cảm nhận rõ hơn sự khốc liệt của chiến tranh và hiểu rằng độc lập, tự do hôm nay phải đánh đổi bằng biết bao máu xương."Tôi sưu tầm không phải để khoe chiến tích mà để lưu giữ ký ức, giúp thế hệ trẻ hiểu đúng về cuộc kháng chiến, trân trọng giá trị của hòa bình và có trách nhiệm gìn giữ thành quả hôm nay", ông nói.

Trong căn phòng rộng chưa đầy 20m², từ lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, máy vô tuyến điện, bi đông, ba lô, bản đồ tác chiến... đều được gìn giữ cẩn thận. Cầm chiếc bi đông chi chít vết đạn tìm thấy tại điểm cao 1015, ông nghẹn ngào: "Đến chiếc bi đông còn bị đạn xuyên thủng như thế này thì thân xác đồng đội tôi liệu còn nguyên vẹn không?".

Mỗi hiện vật đều gắn với một câu chuyện. Chiếc máy vô tuyến điện trong phòng trưng bày từng có người trả giá bằng hai tấn lúa nhưng chủ nhân không bán. Khi biết ông đang sưu tầm kỷ vật chiến trường, họ quyết định trao tặng lại như gửi gắm niềm tin.

Đặc biệt, trong căn phòng ấy còn có một bát đất được ông nâng niu như báu vật. Tháng 6 vừa qua, khi nghe tin đội quy tập hài cốt liệt sĩ tìm kiếm tại chiến trường xưa, ông nhờ đồng đội lấy giúp một nắm đất nơi các chiến sĩ đã ngã xuống. Với ông, đó là phần xương máu của đồng đội hòa vào lòng đất. Ông xúc động nói: "Tôi muốn giữ gìn báu vật của đồng đội. Vinh quang thuộc về những người đang nằm lại".

(Còn nữa)

Dương Hóa