Lực lượng gìn giữ hòa bình Nga tại một căn cứ quân sự ở làng Kokhora, quận Gali.  Ảnh: Reuters

(Cadn.com.vn) - Cuộc cách mạng hoa hồng chưa mang lại cho Georgia thành quả nào đáng kể, ngoại trừ các cuộc biểu tình thường xuyên diễn ra trên đường phố do tình hình kinh tế suy giảm, đời sống người dân khó khăn, các phe phái chống đối nhau quyết liệt và hiện phe đối lập đang đòi phế truất Tổng thống Mikhail Saakashvili và cuộc chiến tranh 5 ngày với Nga đẩy quốc gia này vào tình thế ngày càng phức tạp hơn. Song, có một dấu hiệu cho thấy rõ nét là chính quyền hiện nay ở Georgia ngày càng muốn hội nhập nhanh vào Liên minh Châu Âu (EU) và tham gia vào khối quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) để có thể an tâm làm cái điều gì đó cho riêng mình. Tổng thống Georgia Mikhail Saakashvili ngày 11- 3 khẳng định rằng, nước ông đang tái tổ chức chiến lược quân sự, tập trung hơn nữa vào việc phòng vệ quốc gia. Nhưng cũng như Ukraine, theo các nhà quan sát chính trị, Georgia không dễ dàng làm những điều mình muốn và phương Tây cũng khó chấp nhận được mọi điều do Georgia đặt ra, một khi Nga bày tỏ thái độ phản đối hoặc không đồng tình vì nó xâm hại tới lợi ích hết sức quan trọng của Moscow.

Theo Hãng Thông tấn Nga Interfax ngày 11-3, dẫn lời nhà lãnh đạo Nam Ossetia Eduard Kokoity thông báo rằng, chính phủ của ông đã quyết định “nhường lãnh thổ cho việc thiết lập căn cứ bảo vệ biên giới của Nga tại nước cộng hòa này trong vòng 99 năm”. Ông Eduard Kokoity bày tỏ hy vọng thỏa thuận về các căn cứ quân sự của Nga sẽ được ký kết trong thời gian “sớm nhất có thể” để Quốc hội Nam Ossetia thông qua sau đó. Còn Abkhazia cũng xem xét kế hoạch để Nga thiết lập các căn cứ quân sự, trong đó có cảng quân sự để trong tương lai gần sẽ thay thế cảng quân sự mà Nga thuê của Ukraine. Theo chính quyền Abkhazia, sự có mặt của quân đội Nga sẽ đảm bảo an ninh cho vùng đất này trước sự đe dọa của Georgia... Đấy được xem như là chiến lược an ninh mới của Nga trong việc đối phó lại với kế hoạch “Đông tiến” của NATO vào sát đường biên giới của Nga trong những năm qua.

Dường như để đáp trả lại hành động này của Nga khi Moscow quyết định đặt căn cứ quân sự tại Nam Ossetia, các quan chức cấp cao Georgia ngày 12-3 cho biết, nước này sẽ cân nhắc nghiêm túc việc cho phép Mỹ đặt một căn cứ quân sự nếu được yêu cầu và sẵn sàng là một tuyến tiếp vận cho lực lượng phương Tây tại Afghanistan. Trả lời phỏng vấn Báo “Nikkei” của Nhật Bản, Ngoại trưởng Georgia Grigol Vashadze nói: “Nếu Mỹ muốn thiết lập một căn cứ, chúng tôi sẽ nghiêm túc cân nhắc việc đó”. Tuy nhiên, ông này cũng nhấn mạnh giữa Mỹ và Georgia hiện chưa tổ chức thảo luận về vấn đề trên.

Những người ủng hộ Điện Kremlin xuống đường biểu tình chống Tổng thống Georgia Mikhail Saakashvili. Ảnh: AFP

Trong khi đó, phát biểu với Hãng tin AFP, Thứ trưởng Ngoại giao Georgia Giga Bokeria cho biết nước này sẵn sàng trở thành tuyến đường chuyển quân và hậu cần tới Afghanistan. Ông nói: “Georgia đã và vẫn sẵn sàng hợp tác với Mỹ trong việc triển khai các căn cứ của Mỹ trên lãnh thổ Georgia nếu Mỹ bày tỏ mong muốn như vậy, và trong cả việc sử dụng lãnh thổ Georgia như một tuyến tiếp vận cho Afghanistan”. Những bình luận mang tính mời gọi này của Georgia được đưa ra trong bối cảnh Mỹ đang đẩy mạnh nỗ lực tìm những tuyến tiếp vận mới để tiếp tế cho lực lượng liên quân tại Afghanistan giữa lúc tình hình bất ổn ngày càng tăng tại Pakistan - tuyến tiếp vận chính của Mỹ, và việc quốc gia Trung Á Kyrgyzstan hồi tháng trước tuyên bố đóng cửa một căn cứ quân sự lớn của Mỹ trên lãnh thổ nước này. Nhưng sâu xa hơn là Georgia muốn nhân cơ hội đó lôi Mỹ  vào nước mình để làm lực lượng đối trọng với Nga khi Moscow hiện diện căn cứ quân sự tại Nam Ossetia những 99 năm.

Trong một diễn biến có liên quan, phát biểu tại Baku ngày 12-3 sau khi hội đàm với Ngoại trưởng Azerbaizan Elmar Mamedyarov, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã khẳng định đề nghị của Nga cùng Mỹ sử dụng trạm radar Gabala tại Azerbaizan vẫn còn hiệu lực. Ngoại trưởng Sergey Lavrov cho biết cho tới nay, Nga chưa nhận được câu trả lời của Mỹ liên quan đến đề nghị này nhưng Moscow sẵn sàng đàm phán khi các đối tác Mỹ và Châu Âu quan tâm. Tháng 1-2002, Moscow và Baku đã ký hiệp định về việc Nga thuê trạm radar Gabala trong vòng 10 năm và sau năm 2012, Nga vẫn muốn tiếp tục thuê trạm radar này.

Trạm radar Gabala được Liên Xô hoàn thành xây dựng năm 1985, nằm gần biên giới với Iran và xét về tính năng kỹ thuật chưa có đối trọng trên thế giới. Trạm này có khả năng theo dõi mọi cuộc phóng tên lửa đạn đạo cũng như tên lửa có cánh trong phạm vi 6.000km, đồng thời hằng ngày có thể cung cấp thông tin về 10.000 vật thể vũ trụ cách xa 200km. Trạm có thể kiểm soát vùng trời và khoảng không vũ trụ trên lãnh thổ Iran, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Iraq, Pakistan và một phần Trung Quốc cũng như nhiều nước Á - Phi khác. Nga đã đề nghị Mỹ cùng sử dụng trạm radar Gabala để thay thế trạm radar mà Lầu Năm Góc muốn triển khai trên lãnh thổ Cộng hòa Czech trong kế hoạch của Mỹ bố trí một bộ phận của Hệ thống phòng thủ tên lửa (NMD) ở Trung Âu. Các nhà phân tích cho rằng tín hiệu này của Moscow để tạo thêm sức hấp dẫn cho chính quyền của Tổng thống Obama đang muốn xem xét lại kế hoạch NMD được vạch ra dưới thời Tổng thống G.W.Bush.

Lê Minh Châu