Tài sản bị phong tỏa trở thành "quân bài" chiến lược

Theo các nguồn tin quốc tế, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang xem xét khả năng sử dụng một phần tài sản bị phong tỏa của Iran để hỗ trợ công tác tái thiết và khắc phục thiệt hại tại các quốc gia Vùng Vịnh bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công của Tehran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent được cho là đã chỉ đạo các cơ quan chức năng đánh giá toàn diện thiệt hại tại các nước đồng minh như Kuwait và Bahrain, đồng thời nghiên cứu các cơ sở pháp lý cho phép chuyển giao tài sản của Iran nhằm phục vụ công tác bồi thường.

Đề xuất này xuất hiện trong bối cảnh căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran vẫn chưa hạ nhiệt. Thời gian qua, Tehran bị cáo buộc tiến hành nhiều cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các mục tiêu có liên quan đến Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh. Đáp lại, Washington đã triển khai các đợt không kích nhằm vào một số cơ sở quân sự và hệ thống radar của Iran. Giới quan sát nhận định, việc sử dụng tài sản bị phong tỏa như một công cụ gây sức ép sẽ giúp Mỹ gia tăng đòn bẩy trong các cuộc đàm phán, đồng thời gửi thông điệp cứng rắn tới Tehran rằng các hành động quân sự sẽ phải trả giá bằng những tổn thất kinh tế đáng kể.

Bế tắc đàm phán quanh hàng chục tỷ USD của Iran

Trong khi Mỹ xem xét khả năng sử dụng nguồn tiền này cho các mục đích khác, Iran lại coi việc giải phóng tài sản bị phong tỏa là điều kiện then chốt để tiến tới bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào. Các nguồn tin liên quan đến tiến trình đàm phán cho biết Tehran đang yêu cầu được tiếp cận ngay khoảng 12 tỷ USD sau khi ký kết một thỏa thuận sơ bộ, đồng thời nhận thêm khoảng 24 tỷ USD trong vòng 60 ngày tiếp theo. Theo phía Iran, đây không phải là khoản hỗ trợ từ Mỹ mà là tài sản hợp pháp thuộc sở hữu của nước này. Hiện tổng giá trị tài sản của Iran bị đóng băng ở nước ngoài được ước tính vượt 100 tỷ USD. Nguồn tiền này nằm rải rác tại nhiều quốc gia như Trung Quốc, Iraq, Qatar, Ấn Độ, Nhật Bản và một số nước châu Âu.

Tuy nhiên, yêu cầu của Tehran đang đặt Tổng thống Trump vào tình thế khó xử. Trong nhiều năm qua, ông Trump từng chỉ trích mạnh mẽ các chính quyền tiền nhiệm vì cho phép Iran tiếp cận một phần tài sản bị phong tỏa trong các thỏa thuận trước đây. Nếu chấp thuận giải ngân hàng chục tỷ USD cho Tehran vào thời điểm hiện nay, Nhà Trắng có thể đối mặt với những phản ứng tiêu cực từ các lực lượng chính trị trong nước. Chính vì vậy, vấn đề tài sản bị phong tỏa đang trở thành một trong những điểm nghẽn lớn nhất trong đàm phán Mỹ - Iran. Cả hai bên đều coi đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến lợi ích chiến lược và uy tín chính trị quốc gia nên rất khó đạt được sự nhượng bộ.

Sức ép kinh tế ngày càng gia tăng đối với Tehran

Bên cạnh các tranh cãi liên quan đến tài sản bị phong tỏa, Iran cũng đang chịu áp lực ngày càng lớn từ các biện pháp trừng phạt và phong tỏa kinh tế của Mỹ. Theo số liệu từ các tổ chức theo dõi thị trường năng lượng, xuất khẩu dầu thô và khí ngưng tụ của Iran trong tháng 5 đã giảm xuống dưới 300.000 thùng/ngày, thấp hơn rất nhiều so với mức gần 2 triệu thùng/ngày trước khi các biện pháp phong tỏa được siết chặt. Sự sụt giảm này khiến doanh thu dầu mỏ của Tehran lao dốc mạnh. Chỉ trong hai tháng gần đây, Iran được cho là đã thất thu gần 6 tỷ USD từ hoạt động xuất khẩu dầu. Trong khi đó, hàng chục triệu thùng dầu đang phải lưu trữ trên các tàu chở dầu ngoài khơi do không thể tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Song song với hoạt động phong tỏa hàng hải, Washington cũng mở rộng chiến dịch trừng phạt kinh tế mang tên "Cơn thịnh nộ kinh tế", nhắm vào các mạng lưới buôn lậu khí dầu mỏ hóa lỏng, các doanh nghiệp trung gian và hệ thống tài chính bị cáo buộc giúp Iran né tránh lệnh cấm vận. Theo giới chuyên gia, mục tiêu của Mỹ không chỉ là cắt giảm nguồn thu từ năng lượng mà còn làm suy yếu khả năng tiếp cận ngoại tệ của Tehran. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế Iran đang chịu áp lực lớn từ lạm phát, biến động tỷ giá và nhu cầu tái thiết sau xung đột. Trong khi đó, Iran cho rằng việc được tiếp cận các tài sản bị phong tỏa sẽ giúp ổn định nền kinh tế, nâng cấp cơ sở hạ tầng, khôi phục các ngành công nghiệp trọng yếu và cải thiện đời sống người dân.

Có thể thấy, cuộc tranh cãi quanh hơn 100 tỷ USD tài sản bị phong tỏa không còn đơn thuần là vấn đề tài chính. Đây đang trở thành tâm điểm của cuộc đấu trí chiến lược giữa Mỹ và Iran, đồng thời là yếu tố có thể quyết định thành bại của mọi nỗ lực đàm phán trong thời gian tới. Khi cả hai bên đều chưa sẵn sàng nhượng bộ, triển vọng đạt được một thỏa thuận toàn diện vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. AN BÌNH

Iran bác bỏ khả năng Đại giáo chủ Mojtaba Khamenei gặp Tổng thống Trump Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 5-6 đã bác bỏ khả năng Đại giáo chủ Mojtaba Khamenei sẽ gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump trong khuôn khổ tiến trình đàm phán giữa hai nước. Trả lời phỏng vấn kênh truyền hình Al Mayadeen của Lebanon, ông Araghchi cho rằng cần nhìn nhận vấn đề một cách thực tế, qua đó gián tiếp phủ nhận đề xuất mà ông Trump từng để ngỏ trước đó. Trước đó, trong cuộc phỏng vấn với báo New York Post ngày 3-6, Tổng thống Trump nói rằng ông muốn gặp Đại giáo chủ Mojtaba Khamenei và cho rằng hai bên có thể gặp nhau vào một thời điểm thích hợp tùy thuộc vào diễn biến của các cuộc đàm phán. Phát biểu của Ngoại trưởng Araghchi cho thấy Tehran vẫn giữ lập trường thận trọng đối với các đề xuất tiếp xúc cấp cao, bất chấp những tín hiệu đối thoại xuất hiện trong thời gian gần đây giữa Mỹ và Iran. B.N