Tại Hội nghị Thượng đỉnh G7 diễn ra ở Pháp ngày 16-6, một hình ảnh thu hút sự chú ý của giới quan sát là việc Thủ tướng Đức Friedrich Merz trao tặng Tổng thống Mỹ Donald Trump chiếc áo bóng đá mang số 47. Đây được xem là cử chỉ ngoại giao mang tính biểu tượng, thể hiện nỗ lực hàn gắn quan hệ sau giai đoạn nhiều sóng gió giữa châu Âu và chính quyền Mỹ. Điều đáng chú ý là chỉ ít ngày trước đó, ông Merz cùng nhiều nhà lãnh đạo châu Âu còn công khai chỉ trích cuộc chiến của Mỹ với Iran. Những phản ứng từ châu Âu đã khiến Tổng thống Trump tuyên bố Washington có thể rút một phần binh sĩ khỏi lục địa này, làm dấy lên lo ngại về tương lai của liên minh xuyên Đại Tây Dương.

Tuy nhiên, bầu không khí tại G7 cho thấy các nhà lãnh đạo châu Âu đang lựa chọn cách tiếp cận mềm mỏng hơn với ông Trump. Sau một năm liên tục đối mặt với những phát biểu khó đoán và các quyết định gây tranh cãi từ Nhà Trắng, nhiều nước châu Âu dường như đi đến kết luận rằng cách hiệu quả nhất để bảo vệ lợi ích của mình là tìm cách duy trì quan hệ tích cực với vị tổng thống Mỹ. Minh chứng rõ nét là thông điệp hòa giải của Thủ tướng Đức Friedrich Merz khi đăng tải trên mạng xã hội rằng “chúng ta cùng một đội”, đồng thời gửi lời chúc mừng sinh nhật tới ông Trump. Những phát biểu như vậy khó có thể xuất hiện chỉ một tuần trước, khi châu Âu vẫn còn bất bình về cuộc chiến Iran, những tuyên bố gây tranh cãi của ông Trump liên quan đến Greenland và các chỉ trích nhắm vào giới lãnh đạo trung dung châu Âu.

Sự thay đổi trong bầu không khí ngoại giao được thúc đẩy đáng kể sau khi Tổng thống Trump công bố những nội dung chính của một khuôn khổ hòa bình với Iran ngay trước thềm hội nghị G7. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã công khai hoan nghênh sáng kiến này và cho rằng nếu thành công, thỏa thuận có thể giúp mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, giảm áp lực lên giá năng lượng toàn cầu và tạo cơ hội giải quyết vấn đề hạt nhân Iran bằng biện pháp ngoại giao. Đối với châu Âu, triển vọng đó mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong ba tháng xung đột giữa Washington và Tehran, hoạt động vận chuyển dầu khí qua khu vực Trung Đông bị gián đoạn, đẩy giá năng lượng tăng cao và tạo thêm sức ép đối với các nền kinh tế vốn đang tăng trưởng chậm của châu Âu.

Theo các chuyên gia, ngay cả khi chưa đạt được một thỏa thuận hòa bình chính thức, các nước G7 vẫn có lý do để tránh đối đầu trực diện với Tổng thống Trump. Ông Jeremy Shapiro, Giám đốc tại Hội đồng Đối ngoại châu Âu (ECFR), nhận định rằng các nước châu Âu hiện đã chấp nhận thực tế họ không thể chỉ chờ đợi đến khi ông Trump rời Nhà Trắng. Quan hệ xuyên Đại Tây Dương đã thay đổi đáng kể và châu Âu hiện chưa có phương án thay thế khả thi cho vai trò của Mỹ trong các vấn đề an ninh chiến lược.

Bên cạnh Đức, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng chủ động thực hiện các bước đi nhằm cải thiện quan hệ với ông Trump. Nhà lãnh đạo Pháp đã mời Tổng thống Mỹ tham dự bữa tối tại Cung điện Versailles nhân dịp kỷ niệm 250 năm ngày Mỹ tuyên bố độc lập. Đây là chiến thuật ngoại giao mà ông Macron từng áp dụng trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump khi mời ông tham dự lễ duyệt binh tại Paris.

Dù vậy, những cử chỉ thiện chí không đồng nghĩa với việc mọi bất đồng đã được giải quyết. Vấn đề Ukraine vẫn là rào cản lớn trong quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu. Tại G7, Tổng thống Trump tiếp tục khẳng định cuộc chiến ở Ukraine không phải là cuộc chiến của nước Mỹ. Ông cho rằng Washington chỉ đóng vai trò cung cấp vũ khí và không có lợi ích trực tiếp trong cuộc xung đột kéo dài này.Trong khi đó, nhiều nước châu Âu vẫn coi việc hỗ trợ Ukraine là ưu tiên an ninh hàng đầu. Sự khác biệt về cách tiếp cận đối với cuộc chiến đã làm gia tăng những nghi ngờ về mức độ cam kết lâu dài của Mỹ đối với an ninh châu Âu.

Các dấu hiệu khác cũng cho thấy khoảng cách giữa hai bên chưa hoàn toàn được thu hẹp. Tại hội nghị, ông Trump dành nhiều thời gian gặp gỡ lãnh đạo Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar để cảm ơn sự hỗ trợ trong cuộc chiến Iran, trong khi không tổ chức cuộc gặp riêng với Thủ tướng Anh Keir Starmer. Tuy nhiên, trước những biến động địa chính trị hiện nay, châu Âu dường như đang lựa chọn cách tiếp cận thực dụng hơn. Chiếc áo bóng đá mà Thủ tướng Đức trao tặng Tổng thống Trump không chỉ là một món quà mang tính biểu tượng, mà còn phản ánh chiến lược mới của châu Âu: giảm căng thẳng, duy trì đối thoại và tìm kiếm tiếng nói chung với Washington trong một thế giới ngày càng nhiều bất ổn.

AN BÌNH